Bu yüzyıldaki artan rekabet ortamında kuruluşların yürütmekte oldukları projelerin başarısı işletmelerin pazarda kalabilmeleri için çok daha fazla önem kazanmıştır. Bir projenin başarılı olup olmaması projenin yönetimi ve projede çalışan kişilerin nitelikleri ile ilgilidir.
Ulusal ekonomi sektörlerden, sektörler işletmelerden oluşur. Ulusların ekonomik kaynakları kısıtlıdır. Ulusların ulusal rekabet çerçevesinde başarılı olabilmeleri için varlıklarını optimal kullanmaları ve gerçekleştirilecek yatırımların geri dönüş oranlarının maksimum olması gerekir.
Bu yazımızda projeye kavramsal bir bakış ve Proje Döngüsü Yönetim modelleri üzerinde kısaca duracağız.
Proje, yatırıma yönelik herhangi bir tasarının analiz edilebilen ve değerlendirilebilen en küçük birimidir. Daha spesifik bir tanım ise bazı ihtiyaçların ve arzuların karşılanması gibi amaçlarda kullanılacak belli değerler taşıyan ve hedefleri olan, başlangıcı ve sonu olan işler olarak tanımlanabilir. Proje kavramı ele alınırken unutulmaması gereken en önemli noktalardan biri proje kavramının statik ve tek aşamalı bir olay olarak değil, dinamik ve çok aşamalı bir süreç olarak anlaşılmasıdır.
Projelerin genel özelliklerinden hareket edildiğinde ortak bazı noktalar tespit edilebilmektedir:
- Proje, bir gereksinimden (talep) doğar ve bu gereksinimi karşılamaya yönelik olarak tasarımlanır.
- Proje, belli bir zaman aralığında ve mekânda gerçekleşir.
- Proje, belli girdiler (kaynak) tüketir ve çıktılar (mal veya hizmet) üretir.
- Proje, alternatif projelerin kullanabileceği kaynakları tüketir
Mantıksal bir dizin oluşturan bu aşamalara veya sürecin bütününe proje döngüsü veya proje çevrimi denmektedir. Klasik anlamda bir proje döngüsü; Proje geliştirme, Proje hazırlama,Proje analizi,Proje uygulama ve Proje değerlendirme aşamalarından oluşur.
Birçok kaynakta, proje süreci yönetimi (Project Cycle Management) yöntemi birebir çeviri ile proje döngü yönetimi, proje döngüsü yönetimi (PDY) olarak geçer. Proje süreci yönetimi, mantıksal çerçeve yaklaşımı ile bütünsel yaklaşım (integrated approach) temeline dayanan, proje ve programların hazırlanması, uygulanması ve değerlendirilmesinde kullanılan bir yöntem ve sistematik bütünüdür.
Proje döngüsünün ilk modeli Baum tarafından 1970’lerde Dünya Bankası için geliştirilmiş olup, bu modelde PDY’in dört evresi bulunmaktadır; Proje Oluşturma, Proje Hazırlama, Proje Analizi ve Uygulama. Daha sonra bu döngüye Uygulama Sonrası Değerlendirme evresi de eklenmiştir
Goodman ve Love 1979 yılında Birleştirilmiş Proje Planlama ve Proje Döngüsü (Integrated Project Planning and Management Cycle) adıyla yeni bir döngü geliştirmişlerdir. Bu modelde aşağıda sayılan evreler yer almaktadır;
1. Planlama, analiz ve tasarım,
2. Seçme, onaylama ve uygulama,
3. İşletmeye alma, kontrol ve teslim
4. Değerlendirme ve düzeltme
1991 yılında Behrans ve Hawranek tarafından geliştirilen model ağırlıklı olarak sanayi projeleri için düşünülmüş olsa da genel bazı özellikleri de içermektedir. Bu yaklaşımda üç ana evre bulunmaktadır;
1) Yatırım öncesi evre
2) Yatırım evresi
3) İşletme evresi
Bu ana evrelerin her birinin alt evreleri ve alt evreler kapsamında yapılması gereken çalışmalar söz konusudur.
1994 yılında Picciotto ve Weaving Dünya Bankası için yeni bir model daha geliştirmişlerdir. Dört evreden oluşan bu modelde katılımcılık ve risk ön plana çıkarılmaktadır. Modelin evreleri;
dinleme (listening), pilot uygulama (piloting),olgunlaştırma ve sunma (demostrating) ile yaygınlaştırma (meanstreaming) evrelerinden oluşmaktadır.
Yukarıda görüldüğü üzere proje döngüsü süreci değişik ülkeler ve uluslar arası kurumlar tarafından kendi koşullarına uyarlanarak tarif edilmekte, zaman içinde geliştirilmekte ve karar alma süreçleri buna göre sistematik bir hale sokulmaktadır. Tam üyelik için aday olduğumuz AB’nin benimsediği modeli daha ayrıntılı bir şekilde ortaya koymak ülkemiz için oluşturulacak PYD açısından önem taşımaktadır.
Avrupa Toplulukları Komisyonu tarafından geliştirilen ve uyulması istenen “Proje Döngüsü Yönetimi” anlayışı, bazı ayrıntılar dışında yukarıda söz edilen proje döngüsü ile aynıdır. Bütünsel Yaklaşım ve Mantıksal Çerçeve olarak isimlendirilen bu yönteme göre; projelerin “bütünsel yaklaşım” anlayışıyla ele alınması, ilk fikirden, projenin tamamlanmasını izleyen birkaç yıl içinde yapılan son değerlendirmeye kadar geçen tüm proje döngüsü aşamalarında vazgeçilmez olan faktörlerin göz önünde bulundurulması ve karar vericiler, uygulayıcılar ve projeden yararlananların etkin katılımının sağlanmasıyla proje başarısının ve sürdürülebilirliğinin güvenceye alınması istenmektedir. Bütünsel yaklaşım anlayışına göre; proje döngüsünün altı aşamadan oluştuğu kabul edilmiştir (CEC, 1993).
Bu aşamalar şunlardır:
1. Yol Gösterici Programlama
2. Proje Oluşturma
3. Proje Hazırlama ve Analiz
4. Projenin Finansmanı
5. Uygulama
6. Son Değerlendirme
Ülkemizdeki kamu kurumlarının (KOSGEB, KALKINMA AJANSLARI, TUBİTAK v.b) ve AB fonlarından faydalanabilme proje hazırlamayla mümkün olmaktadır. Hatta KOSGEB son destek programlarında işletmelere özgü sorunların işletmeler tarafından projelendirildiği ve projelendirilen maliyetlerin desteklenebildiği bir program hazırlamıştır. Böylece KOBİ’lerde proje kültürü ve bilincinin oluşturulması, işletmelerin proje yapabilme kapasitelerinin geliştirilmesi amaçlanmıştır.
Talip PINAR
Popularity: 13%
